ויקטור דורש בשלום בתו ונכדו שמבקרים בארץ

התאריך משוער לפי מכתב אחר מ-1992-10-11 בו ויקטור מזכיר שזאב הזמין את סווטה וטוליק (בתו ונכדו של ויקטור) לביקור בישראל.

תרגום: נאוה ליטבק, בעריכתי

וולוול יקר!

סלח לי על כך שלכל מכתביי יש רקע עצוב, אך האמן לי שאני לא כך כך אשם בזה. כשאני כותב לך עוברים מול עיניי כל האנשים הטובים הצעירים שהיו אתנו, אשר בחלקם הגדול כבר אינם, ואשר נשרפו בשואה. את זה קשה מאד למחוק מהתודעה, אם כי אחרי המלחמה חייתי חיים רגועים וקרוב לוודאי טובים יותר מאשר רבים אחרים.

אתה זוכר את אגם טרוקי ונהר הוויליה, שם בילינו הרבה רגעים ושעות נעימות? היו אתנו אחותי סימה וחברתי הֵנְקֶה. סימה נספתה (שרפו אותה) במחנה קלוגה 4 ימים לפני כיבוש קלוגה על ידי הצבא הסובייטי. הנקה וילדתה נספו בווילנה. אבי נורה ברחוב על ידי חוטפים ליטאים (שילמו להם על כל יהודי שנרצח). כל קרובי הרבים נספו באקציות הראשונות נגד היהודים.

מֵיישְקֶה גְלֶזֶר (ג’ינג’י) היה אצל הפרטיזנים. תפסו אותו וירו בו לאומנים ליטאים ב-1940. הוא היה מנהל של בית חרושת לשמן והוא לקח אותי להיות מנהל חשבונות אצלו. ישראל צימבלר – התברר שהוא חברהמן גרוע והוא קרוב לוודאי בישראל. ה”בר’לך”(??) (שתי בחורות מביאליסטוק) נסעו להילחם נגד פרנקו בספרד ומה קרה אתן אחר כך איני יודע. הירשקה פורודומינסקי נספה בוילנה. מֵייֵרקֶה רודנסקי עבד זמן קצר בנציגות ישראל בברית המועצות, אך לא ראיתי אותו. כמובן שאיני יכול להבטיח שהכל מדויק אך התמונה הכללית היא כזו.

נו, מספיק לחיות עם העבר. האם בתי ונכדי הכבידו עליך מאד? אם כן, סלח לי כי אני עצמי אשם. איך הם מרגישים שם? אנחנו הרי חיים עכשיו בד בבד עם החיים של הילדים. אם המכתב יגיע כשהם יהיו עדיין בישראל, מסור להם שלא ידאגו בקשר אלי. החתן דואג לי. הוא יודע לבשל ולהכין אוכל (מה שאני איני יודע) וזה כל מה שנחוץ לי.

איך אתה מרגיש? האם אתה נפגש עם ווילנאים ותיקים? מאד הייתי רוצה לקבל ממך מכתב מפורט.

היה בריא. אני מנשק אותך

ויקטור.

מקור

טײַערער וועלוול!
ענטשולדיק מיר פֿאַר דעם וואׇס אַלע מײַנע בריוו
האׇבן אַן אומעטיקן פֿאׇן. נאׇר גלייב מיר אז איך בין אין דעם
ניט שטאַרק שולדיק. ווען איך שרײַב צו דיר גייען פֿאַר
מײַנע אויגן פֿאַרבײַ די אַלע גוטע יונגע מענטשן, וואׇס זײַנען
געווען מיט אונז1 און וועלכע זײַנען אין גרעסטן טייל שוין ניטאׇ,
וועלכע זײַנען פֿאַרברענט געוואׇרן אין דער קאַטאַסטראׇפֿע. און דאׇס
איז זייער שווער אויסצומעקן פֿון באַוווּסטזײַן. כאׇטש נאׇך דער
מילכאׇמע2 האׇב איך געלעבט גאַנץ רויִק און וואַרשײַנלעך בעסער
ווי אַ סאַך3 אַנדערע. דו געדענקסט די אׇזערע טראׇקי און דעם
טייַך וויליע, וווּ מיר האׇבן פֿאַרבראַכט אַ סך אײַנגענעמע מינוטן
און שאׇען4. מיט אונז איז געווען מײן שוועסטער סימע און מײַן
כאווערטע5 הענקע. סימע איז אומגעקומען (מע האׇט זיי פֿאַרברענט)
אין לאַגער קלאׇגע. 4 טעג פֿאַרן אייַנעמען6 קלאׇגע פֿון די סאׇוועטישע
מיליטער. הענקע מיט איר קינד איז אומגעקומען אין ווילנע.
מײַן פאׇטער האׇבן אויפֿן גאַס דערשאׇסן די ליטווישע כאַפּערס
(מע האׇט זיי געצאׇלט פֿאַר יעדן אומגעבראַכטן ייִד). אַלע מײַנע
צאׇלרייַכע קרויווים7 זײַנען אומגעקומען אין די ערשטע אַקציעס
קעגן די ייִדן. מײשקע גלעזער (אַ געלער) איז געווען בײַ די
פּאַרטיזאַנען. אים האׇבן געכאַפּט און דערשאׇסן ליטווישע נאַציאׇנאַליסטן
אין 1940 איז ער געווען א דערעקטאׇר8 פֿון אַ אייל-פֿאַבריק
האׇט מיר גענומען צו זיך דאׇ א בוכגאַלטער9. ישראל
צימבלער האׇט זיך אַרויסגעוויזן פֿאַר אַ שלעכטן כעוורעמאן10
—
און איז איצט וואׇרשיינליכ11 אין ישראל. די “בערעלאַך”
(צוויי מיידלאך פֿון ביאלעסטאׇק) זײַנען אַוועק קעמפֿן12
קעגן פֿראַנקאׇ אין שפּאַניען און וואׇס איז מיט זיי געוואׇרן
ווײַטער ווייס איך ניט. הירשקע פּאׇרודאׇמינסקי איז אומגעקומען
אין ווילנע. מײערקע רודענסקי האׇט אַ קורצע צײַט
געאַרבעט אין דער פֿאׇרשטײערשאַפֿט פֿון ישראל אין ראַטנפֿאַרבאַנד.
נאׇ13 איך האׇב אים ניט געזען. איך קען פֿאַרשטייט זיך
ניט גאַראַנטירן אַז אַלץ איז פּינקטלעך נאׇר דאׇס
אַלגעמיינער בילד איז אַזאַ. נו גענוג לעבן מיט דער
פֿאַרגאַנגענהייט.
צי האׇבן דיר זייער באַלאַסטיגט14 מײַן טאׇכטער און
אייניקל אויב יע15, איז ענטשולדיק מיר, ווײַל שולדיק בין
איך אַליין. ווי פֿילן זיי זיך דאׇרטן. מיר לעבן דאׇך איצט
מיטן לעבן פֿון די קינדער. אויב דער בריוו וועט זיי
נאׇך טרעפֿן אין ישראל גיב זיי איבער זיי זאׇלן
פֿון מיר זיך ניט באומרויִגן16. דער איידים17 זאׇרגט זיך
פאַר מיר. ער קען קאׇכן און גרייטן עסן (דאׇס וואׇס
איך קען ניט) און פֿאַר מיר אַלץ וואׇס עס איז נייטיק.
ווי פֿילסט דו זיך אַליין. צי טרעפֿסט דו זיך מיט אַלטע
ווילנער: איך וואׇלט זייער געוואׇלט באַקומען פֿון דיר אַן
אויספֿירלעכן בריוו.
זיי געזונט איך קוש דיר
וויקטאׇר.